Dróżki Kalwaryjskie w jesiennych barwach

Dróżki Kalwaryjskie zachwycają, to wyjątkowe miejsce, o tym nie trzeba nikogo specjalnie przekonywać, kto był choć raz ten wie. Szczególnie jesienią wyglądają cudownie zobaczcie sami …

Dziś chcę was zaprosić, na Kalwaryjskie Dróżki, chciałem uchwyć piękno tego miejsca w jesiennych barwach, dziś na fotografiach Dróżki Pana Jezusa a niebawem Dróżki Matki Bożej. Zachęcam by w najbliższych dniach wybrać się na to wyjątkowe miejsce, by nie tylko podziwiać piękno, ale też wyciszyć się i pomodlić  – mówi Tomasz Baluś autor zdjęć

Dróżki kalwaryjskie rozmieszczone są na przestrzeni 6 km, wkomponowane w malowniczy krajobraz beskidzki. Dróżki swoją kompozycją topograficzno-architektoniczną przypominają miejsca święte w Jerozolimie. Jest to więc swoista kopia jerozolimskiej Drogi Bolesnej z zespołem kaplic w stylu barokowym i manierystycznym, do odprawiania rozważań o Męce Pańskiej oraz o tajemnicach życia Matki Bożej.

Dróżki kalwaryjskie są częścią Sanktuarium, które jest jednym z najczęściej odwiedzanych miejsc pątniczych w Polsce oraz zaliczane do najciekawszych założeń krajobrazowo-architektonicznych w Europie. Rocznie przybywa tu ponad milion pielgrzymów. Największą frekwencją cieszą się obchody Wielkiego Tygodnia z Chwalebnym Misterium Pańskim oraz uroczystości Pogrzebu i Triumfu Matki Bożej w sierpniu.

Dróżki kalwaryjskie rozłożyły się na stokach góry Lanckorońskiej (530 m) i góry Żar (527 m), w odległości 35 km na południowy zachód od Krakowa i 14 km na wschód od Wadowic; administracyjnie Kalwaria należy do archidiecezji krakowskiej, a w zakresie administracji państwowej do powiatu wadowickiego i województwa małopolskiego.

Historia

Początki Dróżek kalwaryjskich i Sanktuarium w Kalwarii Zebrzydowskiej sięgają roku 1600, kiedy to Mikołaj Zebrzydowski, wojewoda krakowski, wzniósł na górze Żarek (w masywie Żaru) kaplicę Ukrzyżowania Pana Jezusa według gipsowego modelu jerozolimskiej kaplicy Świętego Krzyża, przywiezionego z Jerozolimy przez Hieronima Strzałę, dworzanina zamku lanckorońskiego. Wkrótce Mikołaj Zebrzydowski postanowił wznieść również kaplicę Grobu Chrystusa według modelu jerozolimskiej kaplicy Grobu Pańskiego.

Przełomowe znaczenie dla rozwoju dróżek kalwaryjskich miała książka Christiana Adrichomiusza, opisująca Jerozolimę w czasach Chrystusa z którą zetknął się Mikołaj Zebrzydowski około 1604 roku. Postanowił wówczas ufundować, wzorowane na Jerozolimie, stacje Męki Pańskiej, tym bardziej, że dopatrzył się w swoich posiadłościach, rozłożonych pomiędzy Lanckoroną i Żarem, znacznego podobieństwa do położenia Jerozolimy. Wzgórze Żarek nazwano Golgotą, wzniesienie pod Lanckoroną – górą Oliwną, pagórek w okolicy dzisiejszej Kaplicy Dom Kajfasza – górą Syjon, wzniesienie pod przyszły Ratusz Piłata – górą Moriah, a rzekę Skawinkę nazwano Cedronem.

Pomiarów terenu pod dróżki dokonał ks. Feliks Żebrowski, matematyk i astronom, przyjaciel Zebrzydowskiego. Kaplice na dróżkach, odznaczające się oryginalnością rozwiązań architektonicznych i starannym wykończeniem, stanęły w latach 1605 – 1617.

Z sanktuarium kalwaryjskim i dróżkami był mocno związany Papież Jan Paweł II, który przybywał tu wielokrotnie.

 

Przyroda

1 XII 1999 r. obszar dróżek kalwaryjskich wraz z bazyliką i Klasztorem oo. Bernardynów, ze względu na unikalną wartość przyrodniczą, kulturową i kultową, został wpisany na Listę Światowego Dziedzictwa na posiedzeniu Komitetu Światowego Dziedzictwa UNESCO w Marakeszu (Maroko) pod nazwą: Krajobrazowy Zespół Manierystycznego Parku w Kalwarii Zebrzydowskiej.

Na obszarze dróżek występują liczne drzewa. Dominują buki zwyczajne (Fagus sylvatica), ale są także kasztanowce zwyczajne (Aesculus hippocastanum), lipy szerokolistne (Tilia platyphyllos), dęby szypułkowe (Qercus robur), klony zwyczajne (Acer platanoides), brzozy brodawkowate (Betula pendula), jesiony wyniosłe (Fraxinus excelsior) oraz robinie akacjowe (Robinia pseudoacacia).

Jest tutaj dużo bardzo starych drzew. Opiekę nad dróżkowymi trasami roztaczali bernardyni już w XVII wieku i sadzili wzdłuż nich lipy dla zapewnienia cienia, potrzebnego dla odpustowych pątników w czasie letnich upałów. Traktuje o tym dokument gwardiana Bernardyna Zebrzydowskiego z 1705 roku, w którym wzywał on mieszczan Zebrzydowa (dawna nazwa Kalwarii Zebrzydowskiej), aby nie łamali gałęzi z drzew na dróżkach.

W XVIII wieku istniała już aleja lipowa między Bramą Zachodnią a stacją Płaczących Niewiast.

W 1777 roku książę Józef Czartoryski, porozumiawszy się z gwardianem Prokopem Wainfelsem, obsadził granice dróżek lipami i kasztanami na wzór wspomnianej wyżej alei, w celu odgrodzenia tras pątniczych od gruntów uprawnych.

Ponieważ okres wegetacji kasztanów jest niedługi, a niektóre lipy uległy zniszczeniu, br. Dominik Koczur posadził na trasach dróżkowych w II połowie XIX wieku bardzo dużo nowych drzew. Działo się to głównie w latach 1935 i 1956. Wówczas miało miejsce większe zadrzewienie (siedemset sztuk) tras dróżkowych. Kilkaset drzew zasadzono też w roku 1970 oraz 1998 (sześćset osiemdziesiąt sztuk dębów, kasztanowców zwyczajnych i lip).

W 2003 r. drzewostan zwiększył się o siedemdziesiąt pięć sztuk dębów czerwonych oraz dwanaście sztuk jesionów przy alei prowadzącej od kaplicy św. Rafała w dół.

Oprócz drzew na trasach dróżkowych występują: krzewy bzu czarnego (Sambucus nigra) i dzikiej róży (Rosa canina) oraz kwiaty między innymi takie jak: złocień właściwy (Leucanthemum vulgare), jaskier ostry (Ranunculus acris), szałwia łąkowa (Salvia pratensis), niezapominajka błotna (Myosotis palustris), wiązówka błotna (Filipendula ulmaria).

Na dróżkach można spotkać dzięcioły (Picidae), wróble (Passer domesticus), sikorki bogatki (Parus major) oraz wiewiórki pospolite (Sciurus vulgaris).

 

{Autorem pierwotnej wersji opisu parku powstałej w ramach projektu „Parki i ogrody oczami młodzieży” jest Szkoła Podstawowa nr 1 im. Jana Pawła II w Stanisławiu Dolnym}