„Karol Malczyk – Nieznany Syn Ziemi Kalwaryjskiej” to tytuł wystawy zorganizowanej przez Polski Ośrodek Kulturalno – Oświatowy oraz Stowarzyszenie Katolików Polskich na Węgrzech p.w. św. Wojciecha . Otwarcie wystawy odbyło się w Domu Polskim w Budapeszcie 6 marca 2016 r.

Jest to kolejne, już czwarte miejsce, gdzie prezentowana jest twórczość pochodzącego z Barwałdu Średniego artysty malarza Karola Malczyka, absolwenta krakowskiej Akademii Sztuk Pięknych.

W spotkaniu wzięła udział delegacja z Kalwarii Zebrzydowskiej : ks. Wiesław Cygan, proboszcz parafii p.w. św. Józefa, Marta Hordziej, kurator wystawy, Łukasz Dziedzic reprezentujący Centrum Kultury, dziennikarz, autor graficznej prezentacji wystawy, Bernadeta Kalęba – Żołnierek, dyrektor szkoły w Barwałdzie Średnim, autorka pracy podyplomowej i folderu poświęconego artyście, Małgorzata Malciak i Andrzej Pawlus z grupy Współpracy Międzynarodowej przy Urzędzie Miasta. Całe spotkanie w Domu Polskim jak zwykle było bardzo ciepłe, przyjazne i bardzo gościnne. Tu zawsze potwierdzają się słowa o polsko –węgierskiej przyjaźni.

Pierwszą wielką pracą malarską Karola Malczyka jest wykonana jeszcze przed wojną polichromia w kościele p.w. św. Józefa w Kalwarii Zebrzydowskiej. W latach wojennych Karol wraz z żoną, Miladą, stworzyli polichromie w kościołach węgierskich w Mad, Koskoros, Kiskinhalas, Kiskunmajsa oraz w Budapeszcie. W 1949 roku rodzina Malczyków z małym synem, Zdzisławem, emigrowała do Kanady a później do USA, gdzie powstały kolejne polichromie w wielu kościołach.

Wystawa pokazuje fragmenty malarstwa ściennego Karola Malczyka z każdego kościoła. Artysta nie pozostawił wielu obrazów na płótnie, jego twórczość to ściany świątyń i aby w pełni docenić ogrom tej pracy trzeba wejść do wnętrza doprawdy wielkich kościołów.

Zdjęcia do wystawy wykonane zostały w czasie jednego z wyjazdów śladami artysty po Węgrzech wraz z odkrywcą i największym znawcą historii kościoła polskiego w Budapeszcie, ks. Maciejem Józefowiczem.

W 1989 roku przybył do pracy do stolicy Węgier jako pierwszy polski kapłan po 1949 roku. Przy porządkowaniu kościoła odnalazł umowę z 1947 roku na pomalowanie kościoła.

W 2008 r. ks. Maciej wraz z Grzegorzem Łubczykiem, byłym ambasadorem Polski na Węgrzech, stworzyli znakomity film dokumentalny pt. „Anioły Karola Malczyka”, wielokrotnie pokazywany w polskiej telewizji. W lutym 2016 r. wydany został trzeci tom książki autorstwa Krystyny i Grzegorza Łubczyków o polskich uchodźcach na Węgrzech 1939 – 1946 pt. „Pamięć III”, w którym jest rozdział poświęcony artyście. Na liście sponsorów tego wydania jest Urząd Miasta Kalwaria Zebrzydowska.

W Słowniku Artystów Polskich o Karolu Malczyku znajdują się dosłownie trzy zdania. O tym, że jest autorem polichromii w kalwaryjskim kościele nie wiedzieli również przez dziesiątki lat parafianie i mieszkańcy miasta.

Dlatego wystawa po raz pierwszy pokazana została właśnie w Kalwarii Zebrzydowskiej wokół kościoła w lipcu 2015 r., następnie wokół drewnianego, zabytkowego kościoła w Barwałdzie Średnim, gdzie w 1907 r. urodził się artysta. W październiku 2015 r., dniu Święta Narodowego Węgier, wystawa otwarta została w Konsulacie Generalnym Węgier w Krakowie. Na to spotkanie przybył z USA syn artysty, Zdzisław Malczyk , aby wraz z żoną i amerykańskimi przyjaciółmi wyruszyć szlakiem twórczości swojego ojca i w Polsce i na Węgrzech. Była to jego pierwsza w życiu, bardzo sentymentalna i wzruszająca, wizyta.

Wystawa w Budapeszcie nie jest ostatnią prezentacją życia i twórczości Karola Malczyka. Następnymi miejscami ekspozycji będą miasta, w których znajdują się kościoły pomalowane przez artystę aby i węgierscy mieszkańcy mogli zapoznać się z dorobkiem artystycznym polskiego malarza. Jak napisał Grzegorz Łubczyk w „Pamięci III ” „żaden z Polaków , zwłaszcza ludzi sztuki kultury, którzy po 17 września 1939 roku wśród dziesiątek tysięcy uchodźców znaleźli się w tym przyjaznym nam kraju, nie powiedział Węgrom DZIĘKUJĘ tak jak uczynił to artysta malarz Karol Malczyk i jego żona Milada.”

{ckstkalwaria.com, Marta Hordziej}